Badane stacje
Badanie Radio Track obejmuje pomiarem polskie stacje radiowe aktualnie nadające w kraju na podstawie przyznanej koncesji. Lista stacji w badaniu jest aktualizowana co miesiąc, na podstawie informacji zawartych w biuletynach KRRiTV oraz przekazanych przez przedstawicieli rynku radiowego.
Stacje są podzielone na listy według obowiązującego do roku 1998 podziału administracyjnego obszaru kraju na 49 województw. Lista dla każdego z 49 województw obejmuje tylko te stacje, które mogą być odbierane w obszarze terytorialnym danego województwa (tzn. obszar województwa krzyżuje się z zasięgiem technicznym stacji). W przypadku każdego respondenta badanie obejmuje jedynie stacje należące do listy właściwej do województwa zamieszkiwania danej osoby.
Nazwy stacji w badaniu są tożsame z koncesjonowanymi. Nowa nazwa stacji wprowadzana jest na podstawie dokumentów z KRRiTV poświadczających zmianę. Na wniosek nadawcy przez kolejnych 6 miesięcy pojawiają się w kwestionariuszu obie nazwy (nowa i stara) w celu ułatwienia ankieterom identyfikacji stacji. Stara nazwa nie jest odczytywana przez ankietera w trakcie wywiadu.
Aktualna lista badanych stacji.
Metodologia realizacji badania
Dane w badaniu są zbierane techniką komputerowo wspomaganego wywiadu telefonicznego CATI. Dwa studia CATI w Millward Brown SMG/KRC to obecnie 230 stanowisk.
Przy realizacji badania Radio Track bierze udział około 200 ankieterów. Są to ankieterzy, którzy legitymują się co najmniej rocznym stażem pracy w studio CATI Millward Brown SMG/KRC. Wszyscy ankieterzy pracujący przy realizacji badania radiowego zostali bardzo szczegółowo przeszkoleni przed rozpoczęciem projektu a także są systematycznie szkoleni w trakcie pracy przy projekcie, szczególnie wówczas gdy w procedurach realizacji badania zachodzą jakiekolwiek zmiany.
Badanie Radio Track realizowane jest w trybie dziennym. Pozwala to zapewnić wymagane liczebności w poszczególnych dniach tygodnia niezależnie od przyjętego okresu dystrybucji danych. Dla zapewnienia równomiernego rozkładu próby miesięcznej na poszczególne dni tygodnia przyjęto warstwowanie uwzględniające z jednej strony rozkład terytorialny a z drugiej termin realizacji badania. Oznacza to określenie kwot realizacyjnych na każdy dzień badania w każdej nadreprezentacji.
W projekcie Radio Track cała procedura zarządzania próbą jest nadzorowana automatycznie przez system wspomagania wywiadów telefonicznych CATI.
Praca ankietera jest drobiazgowo nadzorowana, co zmniejsza liczbę popełnianych pomyłek, wyklucza oszustwa ankieterskie a także pozwala trafnie oceniać umiejętności ankieterów i rezygnować ze współpracy z ankieterami, którzy nie potrafią przestrzegać wymogów procedur gromadzenia danych. Tempo i kolejność pytań zadawanych podczas wywiadu komputerowo wspomaganego jest determinowana przez oprogramowanie. Ankieter nie ma możliwości omyłkowego pominięcia części pytań lub zadania ich w niewłaściwej kolejności.
Praca każdego z ankieterów na pojedynczym stanowisku może być monitorowana przez supervisora. Jednocześnie supervisor ma możliwość odsłuchu prowadzonej rozmowy. Ewentualne błędy ankieterów mogą być eliminowane bezpośrednio po zakończonym wywiadzie, tak aby nie powtarzały się już więcej w dalszych wywiadach.
Kwestionariusz
Dla potrzeb realizacji projektu radiowego zostało napisane oprogramowanie pozwalające efektywnie zarządzać kwestionariuszem badania. Elektroniczny kwestionariusz CATI został przygotowany w taki sposób, aby podczas rozmowy na temat przebiegu dnia odtworzyć jak najdokładniej fakt słuchania radia towarzyszący czynnościom codziennym. W czasie wywiadu zadaniem ankietera jest ustalenie kolejnych form aktywności respondenta i zapisywanie tych informacji. Stanowi to kontekst zadawania pytań dotyczących słuchania poszczególnych stacji radiowych i dokładnego czasu ich słuchania. Osadzenie słuchania radia w codziennych czynnościach sprzyja odświeżaniu pamięci respondenta, co wpływa na precyzję udzielanych odpowiedzi.
Struktura próby
Próba ma charakter losowy – w wywiadach realizowanych przez telefon stacjonarny respondenci dobierani są w wyniku wielostopniowej procedury obejmującej losowanie gospodarstw domowych (faktycznie losowanie numerów telefonów stacjonarnych w posiadaniu do gospodarstw domowych znajdujących się na terenie poszczególnych wyróżnionych warstw terytorialnych) a następnie losowanie respondenta w ramach gospodarstwa domowego. Badanie przebiega z założeniem równomiernej realizacji próby w poszczególnych dniach tygodnia we wszystkich wyodrębnionych obszarach badawczych w skali każdego miesiąca.
W części komórkowej respondentem jest osoba odbierająca telefon komórkowy – nie występuje tu etap losowania respondenta z gospodarstwa.
Próba składa się z dwóch części: pierwsza – stanowiąca mniej więcej połowę liczebności realizowanej - obejmuje całą populację ludności Polski w wieku 15-75; druga zaś obejmuje mieszkańców miast i aglomeracji zdefiniowanych przez Zamawiającego jako nadreprezentacje. W próbie wyróżniono 61 odrębnych obszarów realizacyjnych odpowiadających 29 miastom (aglomeracjom) nadreprezentowanym oddzielnie oraz 16 warstwom wiejskim i 16 warstwom miejskim.
Struktura próby ogólnopolskiej bazuje na danych GUS dotyczących demografii Polski najbardziej aktualnych w dniu rozpoczynania badania. Liczebność próby w poszczególnych warstwach próby ogólnopolskiej odpowiada proporcjom populacyjnym. W trakcie doboru próby w 16 warstwach miejskich wyróżnionych w poszczególnych województwach dokonywane jest wtórne warstwowanie uwzględniające dodatkowo klasę wiekowości miejscowości. Przyjęto przy tym, że do próby włączane są obligatoryjnie wszystkie miasta o liczebności mieszkańców powyżej 20 tys. natomiast w mniejszych miastach i w warstwie wsi (gminy wiejskie i część wiejska gminy miejsko-wiejskiej) telefony są losowane spośród wszystkich odpowiadających danej warstwie.
Każdego miesiąca próba badania liczy 7000 osób w wieku 15-75 lat.
Operat
W badaniu – od roku 2008 przyjęto w miejsce listed Random Digit Dialing metodę Random Digit Dialing jako podstawę doboru numerów telefonów. Metoda ta polega na losowaniu numerów telefonów z bazy powstałej przez generowanie numerów telefonów na podstawie przydziałów prefixów telefonicznych poszczególnym operatorom telefonii stacjonarnej przez Urząd Komunikacji Elektronicznej. Otrzymane w ten sposób siedmiocyfrowe numery telefonów uzupełnia się numerami kierunkowymi (odpowiadającymi podziałowi kraju na stare województwa). Odpowiednia procedura służy sprawdzaniu, czy przydzielone zakresy numerów telefonów zostały w praktyce uruchomione, czy stanowią nadal rezerwę na przyszłe plany operatorów, a przyjęty algorytm sprawdzania kolejnych numerów telefonów gwarantuje optymalizację procesu sprawdzenia faktycznego uruchamiania nowych numerów telefonów. Dzięki posiadaniu takiej bazy jesteśmy w stanie dobrać próbę nie pomijając ostatnio przyłączonych (i jeszcze nielistowanych w spisach – książkach telefonicznych) czy zastrzeżonych numerów telefonów. Operat losowania numerów telefonów jest dzięki temu praktycznie pozbawiony błędu niepokrycia w stosunku do stelefonizowanej stacjonarnie populacji gospodarstw.
Dobór respondenta
Badanie audytorium radiowego dotyczy osób – mieszkańców Polski - respondentów w wieku 15 – 75 lat. Sposób dotarcia do nich przez telefon stacjonarny zakłada użycie operatu gospodarstw domowych (próba w badaniu losowana ze spisu telefonów stacjonarnych - będących dobrem przynależnym gospodarstwu a nie poszczególnym osobom). Wobec tego ankieter po dodzwonieniu się do określonego gospodarstwa dokonuje losowego wyboru respondenta spośród członków gospodarstwa domowego. Próba skierowana do badania zawiera dla każdego rekordu (numeru telefonu) wylosowaną liczbę sterującą procesem doboru respondenta spośród członków gospodarstwa domowego podlegających badaniu. Proces jest niezależny od woli ankietera i od kolejności spisania gospodarstwa. Przypisanie liczb losowych do pliku próby a nie losowanie ich w procesie doboru respondenta ma na celu powracanie do ustalonej osoby w przypadku przerwania wywiadu.
Na skutek różnych czynników realizacyjnych (nieobecność osób w trakcie realizacji badania, niepełne pokrycie operatu, odmowy) struktura zrealizowanej próby odbiega od struktury populacji. Aby skompensować losowy charakter doboru próby stosuje się ważenie, ale równocześnie podjęto działania w celu zmaksymalizowania realizacji próby o strukturze jak najbardziej zbieżnej ze strukturą populacji.
Harmonogram realizacji
Badanie Radio Track realizowane jest w trybie dziennym. Pozwala to zapewnić wymagane liczebności w poszczególnych dniach tygodnia w przyjętym okresie dystrybucji danych.
Do zrealizowania tego celu zastosowano specjalnie napisane oprogramowanie umożliwiające rozplanowanie próby na poszczególne dni tygodnia z uwzględnieniem kalendarza realizacji w danym miesiącu. Plan na kolejny dzień realizacji badania wyliczany jest na bieżąco z uwzględnieniem liczby danych dni tygodnia w miesiącu dostępnych dla realizacji badania i faktycznie dotychczas zrealizowanych wywiadów w danym dniu. Nadwyżki i niedobory realizacyjne przenoszone są na ten sam dzień tygodnia a nie kolejny dzień realizacji.
Dzienniczek
W ramach badania Radio Track jest realizowany panel dzienniczkowy, którego wyniki są wykorzystane do konstrukcji matematycznego modelu probabilistycznego tworzonego na potrzeby media planu. Model wykorzystuje probabilistyczny zbiór danych – tworzony w oparciu o dwa źródła danych (DAR i dzienniczek) – w którym każdemu respondentowi przypisane jest prawdopodobieństwo słuchania poszczególnych stacji (osobno dla każdego dnia tygodnia i każdego kwadransa doby) opisane funkcją o rozkładzie ciągłym (f à R(0;1)); model ten pozwala na konstrukcję i precyzyjną ewaluację planów mediowych obejmujących okresy dłuższe niż jeden tydzień. Wielkość panelu to 7 000 osób w roku. Czas trwania panelu: 4 tygodnie.
Respondenci są rekrutowani do badania po pierwsze w oparciu o kryteria kwoty, po drugie zgadzają się wziąć udział w badaniu polegającym na systematycznym wypełnianiu dzienniczka przez 4 tygodnie.
Po zrealizowaniu wywiadu rekrutacyjnego, aranżowany jest wywiad „Zwyczaje słuchania radia” oraz realizowana jest część metryczkowa kwestionariusza.
Następnie respondenci otrzymują cztery kwestionariusze dzienniczkowe wraz z instrukcją wypełniania. W dalszej kolejności, w ciągu dwóch tygodni następuje telefoniczny kontakt z respondentami. Ankieterzy CATI sprawdzają poprawność wypełniania dzienniczka i odpowiadają na pytania. Po upływie kolejnych dwóch tygodni ankieterzy odwiedzają respondentów i odbierają wypełnione dzienniczki.
Próba badania odzwierciedla proporcje próby telefonicznej, z założeniem minimalnej liczebności 30 wywiadów w każdym obszarze badania i jest realizowana w dwóch równych falach: wiosennej i jesiennej (każda fala liczy 3500 osób).
Od wiosny 2010 roku część badania dzienniczkowego, prowadzonego w ramach badania Radio Track, realizowana jest poprzez Internet . Respondenci pochodzą z panelu IBIS (Internet Based Interview System). Jest to metodologia, system i aplikacja, stworzona przez dział realizacji Millward Brown SMG/KRC do prowadzenia badań przez Internet. Szczegóły w prezentacji do pobrania: tutaj.
